Rekenkamer Metropool Amsterdam
  • Amsterdam
  • Zaanstad

Opvolgingsonderzoek Riolering in Zaanstad

Laatste update: 15 juni 2016

In dit opvolgingsonderzoek concludeert de rekenkamer dat het college vijf aanbevelingen volledig heeft uitgevoerd, één aanbeveling gedeeltelijk heeft uitgevoerd en dat twee aanbevelingen nog in uitvoering zijn.

Hoe is de gemeente met onze aanbevelingen omgegaan?

Zorg ervoor dat de uitgangsituatie bij de effect- en prestatiedoelstelling bekend is, bepaal streefwaarde voor de te realiseren maatschappelijk effecten voor de tussenliggende jaren en laat deze concretisering door de raad vaststellen :
in uitvoering

De doelstellingen in het verbreed Gemeentelijke Rioleringsplan van 2012 zijn vertaald in een zogeheten ‘DoFeMaMe-lijst’. De afkorting DoFeMaMe staat voor Doelen, Functionele Eisen, Maatregelen en Meetmethode. Voor de doelstellingen zijn voor de tussenliggende geen streefwaarden vastgesteld. Hiervoor doet de gemeente nog onderzoek.

Zorg voor voldoende kennis over de kwaliteit van de riolering, de reeds gerealiseerde effecten en de kosteneffectiviteit van de maatregelen:
uitgevoerd

De gemeente Zaanstad meet de kwaliteit in samenwerking met het hoogheemraadschap, enkele gemeenten en het drinkwaterbedrijf. Daarnaast heeft de gemeente de kosteneffectiviteit van verschillende maatregelen onderzocht.

Kom tot bestuurlijke samenwerking met het hoogheemraadschap en betrek daarbij de gemeenteraad :
gedeeltelijk

De gemeente heeft op 30 juni 2014 het convenant regionale samenwerking waterketen Zaanstad-Waterland getekend. Dit is een samenwerkingsverband met de gemeenten in Zaanstreek-Waterland, het hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en het drinkwaterbedrijf PWN. Het college heeft de raad hierover geïnformeerd. De raad is echter niet vooraf actief betrokken geweest bij het aangaan van dit samenwerkingsverband.

Zorg er voor dat het rioolbeheerbestand betrouwbare en actuele informatie bevat :
in uitvoering

In toenemende mate bevat het rioolbeheerbestand betrouwbare en actuele informatie. Het college constateert zelf al dat die informatie nog beter kan en moet. In 2016 wordt een nieuw registratiesysteem in gebruik genomen, waarbij de nieuwe gemeentelijke organisatiestructuur de betrouwbaarheid en de actualiteit van de gegevens zal moeten waarborgen.

Zorg er voor dat de planvorming op alle niveaus op orde is :
uitgevoerd

De planvormingsdocumenten zijn opgesteld en vastgesteld. De actualisatie van het Operationeel Rioolbeheerplan na twee jaar heeft echter wel enige vertraging opgelopen.

Zorg voor een systematische registratie van gegevens over het uitvoeringsproces en doe dat zodanig dat de gemeente de beschikking krijgt over goede managementinformatie om de doelmatigheid van de eigen organisatie te kunnen beoordelen :
uitgevoerd

De gemeente Zaanstad heeft meerdere verbetermaatregelen uitgevoerd om de administratie te verbeteren. Voor de VAT-kosten (kosten voor Voorbereiding-, Administratie-, en Toezichtkosten) zijn indicatieve percentages bepaald. Projecten worden nog niet beoordeeld en gestuurd op de VAT-kosten. Om de bedrijfsvoering en de kosten van de riolering te vergelijken met andere gemeenten doet de gemeente mee aan de landelijke benchmark van RIONED.

Heroverweeg de eerder gemaakte afspraken over de informatievoorziening:
uitgevoerd

Het college heeft voor alle jaren voortgangsrapportages opgesteld om de raad goed te informeren over het rioolbeheer. Het is dan wel van belang dat de rapportages tijdig worden opgesteld. Dit is niet altijd gebeurd.

Maak afspraken over de betrokkenheid van de raad bij belangrijke (financiële) wijzigingen op het gebied van riolering:
uitgevoerd

Via de jaarlijkse voortgangsrapportage Gemeentelijk Rioolbeheer wordt de raad een beter inzicht gegeven in de begrote en gerealiseerde kosten met betrekking tot de vervangingsinvesteringen van de  rioleringstaak.

Welke aandachtspunten levert het opvolgingsonderzoek op?

  • Stel tussentijdse streefwaarden vast voor effect- en prestatiedoelstellingen om het beleid te kunnen bijsturen
  • Betrek de gemeenteraad bij het aangaan van samenwerkingsverbanden
  • Borg dat in het rioolbeheerbestand betrouwbare en actuele informatie is opgenomen
  • Borg dat plannen tijdig worden geactualiseerd
  • Analyseer de werkelijke VAT-kosten (kosten voor Voorbereiding-, Administratie-, en Toezichtkosten) voor de beoordeling van de doelmatige bedrijfsvoering
  • Stel voor de raad ten behoeve van de raad tijdig voortgangsrapportages op
  • Verbreed de voortgangsrapportage voor de raad over de riooltaak met de overige vervangingsinvesteringen in de openbare ruimte.

Hoe reageerde het college op de vermelde aandachtspunten?

Het college gaat de bestuurlijke reactie in op 2 van de 7 aandachtspunten. Hieruit maken we op dat het college 5 van de 7 aandachtspunten onderschrijft. Het college plaats enkele kanttekeningen bij de aandachtspunten de raad meer te betrekken bij het vormen van regionale samenwerkingsverbanden en het verbreden van de jaarlijkse voortgangsrapportage voor alle vervangingsinvesteringen in de openbare ruimte. In het nawoord reageert de rekenkamer op de bestuurlijke reactie en pleit ervoor om ook deze aandachtspunten op te pakken.