Rekenkamer Metropool Amsterdam
  • Amsterdam
  • Zaanstad

Renovatie Oostlijn

Laatste update: 27 januari 2016

Wat zijn de conclusies?

De renovatie van de Oostlijn is een project met een lange en problematische geschiedenis. Het project is sterk vertraagd en zal naar verwachting pas in 2018 gereed zijn. De problemen bij het deelproject Vluchtwegmaatregelen vormen hiervoor voor een belangrijk deel een verklaring. Dit deelproject is eind 2015 nog niet geheel afgerond terwijl oorspronkelijk gedacht werd dat het project in 2010 gereed zou zijn. Daarnaast zijn de kosten voor het project meer dan verdubbeld van bijna € 70 miljoen naar bijna €150 miljoen. De oorzaken hiervoor zijn divers en moeten in samenhang worden bezien. We concluderen dat het een complex project was om uit te voeren onder andere omdat de dienstregeling van de metro zo min mogelijk mocht worden verstoord. Daarnaast zorgden knellende kaders in termen van tijd en geld ervoor dat voorbereiding en uitvoering voortdurend onder druk stonden. Het maakte de gemeente in de aansturing richting de aannemer machteloos. Ten slotte constateren we dat er binnen het project een gesloten cultuur heerste. Er was weinig transparantie over het melden van problemen en ook bij de overdracht van het project naar Dienst Metro werd geen open kaart gespeeld. Het sombere beeld dat werd geschetst was nodig om de kaders maximaal op te rekken.

 

Bestuurlijk rapport p.21   

Wat zijn de lessen?

Op grond van het onderzoek naar de renovatie van de Oostlijn formuleren we negen lessen die kunnen worden gebruikt bij het actualiseren van de lessen van de Noord/Zuidlijn (aanbeveling 1). De lessen zijn:

  1. Een project is een gezamenlijke opgave;
  2. Betrek de beheerder bij het opdrachtgeverschap;
  3. Goed beheer verdient zich terug;
  4. Kijk soms ongevraagd van buiten naar binnen;
  5. Respecteer tegenkrachten;
  6. Verwacht niet te veel van contractuele prikkels;
  7. Stoppen is soms aantrekkelijker dan het lijkt;
  8. Neem voldoende tijd voor voorbereiding en belangrijke besluiten;
  9. Tegenvallers zijn er om te bespreken, niet om af te rekenen.

Bestuurlijk rapport p.2432   

Wat zijn de aanbevelingen

  1. Actualiseer de lessen uit de Noord/Zuidlijn;
  2. Onderschrijf de nieuwe ‘vuistregels’ expliciet en herhaal dit periodiek;
  3. Evalueer de werking van de Regeling Risicovolle Projecten (RRP);
  4. Ontwikkel een visie op de externe inhuur en interne deskundigheid;
  5. Ontwikkel een nieuwe rapportagesystematiek over projecten.

Bestuurlijk rapport p.3226

Hoe reageert het college op de lessen en aanbevelingen?

Het college vindt dat de lessen weinig toevoegen aan de reeds bestaande lessen van de Noord/Zuidlijn en ziet geen aanleiding om deze te actualiseren om zo te komen tot ‘Vuistregels voor grote projecten’. Ook ziet zij weinig noodzaak om de informatievoorziening aan de raad te veranderen. De rekenkamer is het hiermee niet eens en gaat daarop in haar nawoord uitvoerig in.

Bestuurlijk rapport p.3748

Wat was de aanleiding voor het onderzoek?

Eind jaren negentig werd geconstateerd dat de Oostlijn van de Amsterdamse Metro aan groot onderhoud toe is. Na het vanwege de hoge kosten stilgezette project “Metromorfose” wordt in 2004 het projectkader voor de renovatie van de Oostlijn vastgesteld. Het project bestaat uit twee onderdelen: de renovaties van de stations en het verbeteren van de tunnelveiligheid. Het deelproject Vluchtwegmaatregelen is belangrijk voor het verbeteren van de tunnelveiligheid. De problemen die zich bij dit project hebben voorgedaan hebben geleid tot vertragingen in het gehele project en hoog oplopende kosten. Dit was voor de rekenkamer aanleiding om onderzoek te doen naar het verloop van het project.

 

Bestuurlijk rapport p.78 en onderzoeksrapport- deel 1 p. 910 

Hoe luidt de centrale onderzoeksvraag?

Hoe is het project Renovatie Oostlijn verlopen en welke factoren hebben bijgedragen aan het moeizame verloop van het project of zijn van belang voor toekomstige grote (infrastructurele) projecten en welke lessen kunnen op basis hiervan worden getrokken?

Bestuurlijk rapport p.9 en onderzoeksrapport – deel 1 p. 10

Wat is het doel van het project Vluchtwegmaatregelen?

Doel van het deelproject Vluchtwegmaatregelen is het verbeteren van de veiligheid in de tunnel door het aanbrengen van allerlei infrastructurele maatregelen in de metrotunnel en in de ondergrondse stations. Het gaat daarbij onder andere om het aanbrengen van een rookwarmteafvoersysteem, een branddetectiesysteem, brandcompartimentering en allerlei brandbestrijdingsvoorzieningen. Na afronding van het deelproject moet door middel van een gebruiksmelding bij de Omgevingsdienst worden aangetoond dat de tunnelveilig kan worden gebruikt.

Wat is de relatie tussen de gebruiksmelding en de tunnelveiligheid-TRIAS?

Voor het door middel van de gebruiksmelding aantonen dat de tunnel veilig kan worden gebruikt is echter meer nodig dan de afronding van de werkzaamheden in het deelproject Vluchtwegmaatregelen. De nieuwe infrastructurele maatregelen moeten aansluiten bij de bestaande infrastructuur en het nieuwe en bestaande metro materieel. Daarnaast moet de organisatie rondom het gebruik, het beheer en het onderhoud op orde zijn. Dit wordt wel de tunnel­veiligheid‑TRIAS genoemd.

Hoe ziet de tunnelveiligheid-trias er schematisch uit?

 

PLAATJE OOSTLIJN2